Propozycje zagospodarowania terenu WOLNYCH TORÓW w Poznaniu

Propozycje zagospodarowania terenu WOLNYCH TORÓW w Poznaniu
(w ramach konsultacji społecznych ukierunkowujących konkurs urbanistyczny)
Przyjmujemy, że przedmiotem propozycji (oraz konkursu urbanistycznego) jest teren ograniczony od zachodu ul. Kolejową i Głogowską, od wschodu ul. Roboczą i Przemysłową, od połudna ul. Hetmańską, a od północy Mostem Dworcowym i ul. Matyi.
Założenie podstawowe
Teren Wolnych Torów nie powinien być odseparowaną „wyspą”, która w wyniku przyjętego sposobu zagospodarowania wyodrębnia się z otaczających ją kwartałów miasta, pozostając odizolowana przez samą swoją odmienność, nie mówiąc o jakichkolwiek barierach urbanistycznych. Zaproponowana przez grupę Front Architectures nazwa dla dzielnicy „Nowa Wilda” jest bardzo trafna.
Ponieważ jest to nowa dzielnica Poznania, musi z miastem być połączona i stanowić wraz z otaczającymi kwartałami Łazarza i Wildy, zharmonizowaną całość. Powinna być otwarta na otoczenie, nie tylko w prostym fizycznym sensie (brak przeszkód np. komunikacyjnych albo widokowych). Także poprzez sposób zagospodarowania, który będzie sprzyjał promieniowaniu miastotwórczym potencjałem na otoczenie. Takich miastotwórczych funkcji nie pełni, na przykład, Stary Browar (otoczony płotem ze stalowych sztachet) i Andersja, dominujące architektonicznie nad otoczeniem, są „obcym” bytem w okalającej zabudowie, funkcjonującym zupełnie niezależnie od otoczenia, obok niego, całkowicie z nim się mijając.
Dlatego nie należy stawiać na rozwiązania urbanistyczno-architektoniczne, które skontrastują teren Wolnych Torów z otoczeniem, tylko przeciwnie – twórczo, inteligentnie będą obszar ten z otoczeniem integrować, jednocześnie inspirując jego rewitalizację, zwłaszcza wschodniego Łazarza i zachodniej Wildy.
Podstawowe funkcje
Teren Wolnych Torów powinien być zagospodarowany w taki sposób, by łączył on harmonijnie podstawowe funkcje, konstytutywne dla miasta: mieszkaniową, usługową i handlową, z wyłączeniem produkcyjno-przemysłowej, bez wyróżniania i dominacji żadnej z nich. Jesli chodzi o funkcję usługową, powinna być potraktowana szeroko i obejmować funkcje biurowe, hotelowe, kultury i edukacji, szkolnictwa, rekreacji i rozrywki oraz gastronomii.
Wymagać to będzie zapewne w pewnym zakresie strefowania, żeby np. nie narażać mieszkańców i hotelowej klienteli na hałasy związane z funkcją rozrywki i rekreacji w porze wieczornej.
Wielofunkcyjność jest najbardziej podstawową cechą nowoczesnych centrów miast. Wykluczenie, lub ograniczenie w znacznym stopniu funkcji mieszkaniowej, pozbawi dzielnicę obecności naturalnych „gospodarzy”, troszczących się o nią po zamknięciu biur i sklepów. W porze nocnej i wieczorowej taka dzielnica pustoszeje i zamiera. Z kolei wielość rodzajów oferowanych (nieuciążliwych) usług i handlu wyższej jakości czyni taką dzielnicę o wiele bardziej atrakcyjną dla mieszkańców, turystów i interesantów niż wtedy, kiedy panuje w niej rodzaj „monokultury”, np. w przypadku dominacji usług finansowych (banki) albo lokali gastronomicznych i rozrywkowych.
Cechy i parametry zabudowy
W związku z wcześniejszymi założeniami, zabudowa terenu Wolnych Torów powinna być pd względem generalnych cech i parametrów twórczo przedłużoną kontynuacją zabudowy Łazarza i Wildy. Nowoczesność rozwiązań architektonicznych i funkcjonalnych powinna przejawiać się w jakości zabudowy, jej parametrach użytkowych, precyzji formy, zastosowanych rozwiązaniach technologicznych. A w zdecydowanie mniejszym stopniu – w dążącej do widowiskowych, prestiżowych efektów nowoczesności „na pokaz” – metal, szkło, beton itd.
W związku z tym nie widzimy żadnej potrzeby zabudowy wysokościowej na tym terenie, 50 metrów i więcej, wydaje się, że taka zabudowa ma przede wszystkim leczyć lokalne kompleksy, tym samym ujawnia zaściankowość inwestorów i decydentów. Zabudowa średniowysoka maksymalnie do 25 metrów jest wystarczająca.
Wskazujemy na konieczny zakaz grodzenia terenu, wymagana odrębność niektórych wydzielonych miejsc może być osiągnięta mniej agresywnymi i powszechnie znanymi sposobami, innymi niż płoty, mury…
Wskazujemy też na konieczność rewitalizacji oraz harmonijnej z nową architekturą adaptacji na cele handlowo-usługowe starej zabudowy przemysłowej, wartościowych lub zabytkowych obiektów – hal fabrycznych, magazynów itp.
Zagadnienia komunikacyjne
Przewidywana, ze względu na wielość funkcji i atrakcyjność dzielnicy duża i stała liczba odwiedzin terenu Wolnych Torów, wskazuje na konieczność rozwiązań komunikacyjnych będących w stanie obsłużyć intensywny ruch mieszkańców, turystów, pracowników, interesantów oraz klientów.
Podstawą komunikacji powinien być ruch pieszy, rowerowy i szynowy transport publiczny (tramwaj), który będzie sprzyjał zmniejszeniu liczby podróży samochodem do i na tym obszarze. Nowa linia tramwajowa powinna przebiegać w kierunku północ-południe i łączyć ścisłe centrum miasta oraz dworzec kolejowo-autobusowy z terenem Wolnych Torów. Powinna ona przebiegać między ciągiem ulic Robocza-Przemysłowa, ale bliej torowisk kolejowych, by była też dostępna z Łazarza.
Łazarz powinien być połączny z Nową Wildą przejściami pieszo-rowerowymi, przede wszystkim kładkami, co w dużym stopniu zniesie wzajemną izolację obu dzielnic.

Szerokość pasów drogowych i układ geometryczny ulic musi zostać tak zaprojektowany, aby bez komplikacji można było objąć większą część terenu strefą „tempo 30” ze skrzyżowaniami równorzędnymi. Ulice zbiorcze muszą mieć szerokość wystarczającą do poprowadzenia obustronnych dróg rowerowych i chodników oraz posiadać obustronnie szpalery drzew, co nada im charakter alei.
Ulica zbiorcza dla lokalnego ruchu samochodowego powinna przede wszystkim przebiegać wzdłuż torowiska kolejowego według zasady kumulacji niedogodności i stanowić jeden z elementów separujących dzielnicę od ruchu kolejowego. Ulice Robocza i Przemysłowa, ze względu na intensywną zabudowę mieszkaniową wzdłuż nich, nie nadają sią na drogi zbiorcze. Nie ma też możliwości ich poszerzenia.
Ekologia i zieleń
Pas zieleni z wysokim drzewostanem liściasto-iglastym powinien, obok ewentualnych koniecznych tłumiących hałas urządzeń technicznych (ukryte ekrany akustyczne), separować torowisko kolejowe od dzielnicy, która powstanie na Wolnych Torach.
Zieleń,w tym wysoka, powinna wkomponowana w intensywną zabudowę tworząc sieć skwerów i alei, z miejscami do siedzenia. W sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej – place zabaw i rekreacji w zieleni.
Powinny zostać zastosowane nowoczesne rozwiązania ekologiczne – „zielone” budynki, wyposażone w systemy oszczędzania i pozyskiwania energii (fotoogniwa i kolektory słoneczne), wykorzystywania wód opadowych do podlewania zieleni, o minimalnej emisji spalin (ogrzewanie), zabezpieczone przed hałasem itd.
Inne wymagania
● Zakaz nośników reklamy zewnętrznej.
● Zakaz lokalizacji obiektów handlowych wielkopowierzchniowych.
● Radykalne ograniczenie liczby miejsc parkingowych w ulicach w przestrzeni publicznej.

 

W imieniu Stowarzyszenia Prawo do Miasta – za zarząd:

Maciej Wudarski, wiceprezes zarządu
Dorota Bonk-Hammermeister, członkini zarządu
(opracował Lech Mergler)